Nöbetçi Eczaneler
Cüzdanı en çok kiralar yaktı: 2025’te kazancımız nereye gitti?
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) merakla beklenen 2025 yılı Hanehalkı Bütçe Araştırması sonuçlandı. Açıklanan yeni rakamlar, artan yaşam maliyetlerinin faturasını ve vatandaşın cebindeki paranın aslan payının nereye uçup gittiğini net bir şekilde haritalandırıyor.
Geçtiğimiz yıla oranla tırmanışa geçen barınma ve kira masrafları, toplam giderlerimizin %29,3’ünü yutarak tartışmasız bir şekilde zirvede yer alıyor. Kazancımızın büyük bölümü doğrudan başımızı soktuğumuz evlere gidiyor.
Harcama listesinin geri kalanında ise yol ve araç masrafları %20,5 ile ikinci sırada yer alırken, mutfak giderlerimiz (gıda ve alkolsüz içecekler) %17,3 ile üçüncü sıraya yerleşmiş durumda. Yaşam mücadelesi içinde eğitime (%1,8), sağlığa (%2,2) ve finansal hizmetlere (%0,8) ise bütçemizden ancak devede kulak misali bir pay kalabiliyor.
Gelir eşitsizliği, harcama alışkanlıklarına da çarpıcı bir şekilde yansıyor. Toplumun en dar gelirli %20’lik kesimi, eline geçen paranın %38,7’sini barınmaya, %29,2’sini ise sadece karnını doyurmaya ayırmak mecburiyetinde kalıyor. Bu zorlu tabloda alt gelir grubunun yol masraflarına ayırabildiği bütçe yalnızca %8,6.
Madalyonun diğer yüzünde, yani en zengin %20’lik dilimde ise durum bambaşka. Üst gelir grubu bütçesinin dörtte birini (%25,7) konuta, diğer bir dörtte birini (%25) ise ulaşıma harcarken; gıdaya ayrılan pay sadece %12,4 seviyesinde kalıyor.
Aynı çatı altında kaç kişinin yaşadığı da cüzdandaki deliğin boyutunu doğrudan değiştiriyor. Eğer tek başınıza yaşıyorsanız, kazancınızın %41’i doğrudan ev sahibine veya konut masraflarına gidiyor. Altı veya daha fazla kişinin yaşadığı kalabalık hanelerde ise kira yükü %24,4’e gerilerken, bu kez kalabalık sofraların etkisiyle mutfak masrafları alevleniyor ve bütçenin %23,7’sini kaplıyor.
Esnaf yola, maaşlı çalışan eve ödüyor
Kazancın kaynağı da paranın nereye harcandığını belirleyen bir diğer unsur oldu. Asgari ücretliler, memurlar ve diğer tüm maaşlı çalışanlar gelirlerinin %26,4’ünü konuta, %21,9’unu ulaşıma ve %16’sını mutfağa ayırıyor.
Kendi işini yapanlar ve işletme sahipleri için ise sıralama değişiyor. Esnaf ve müteşebbislerin en büyük gider kalemi %25,9 ile ulaşım olurken, barınma %25,5 ile ikinci sıraya düşüyor. Bu grubun gıda harcamaları ise %17 oranında ölçüldü.
Çöpe atılan servet: en çok neleri ziyan ediyoruz?
Raporun belki de en üzücü kısmı ise gıda israfına yönelik veriler oldu. Binbir zorlukla bütçe ayrılıp alınan yiyeceklerin önemli bir kısmı maalesef çöpe gidiyor. Ziyan edilen gıdaların zirvesinde %39,7 gibi devasa bir oranla taze sebze ve meyveler var. Pazar ve manav alışverişlerindeki bu israfı, %32,5 ile ekmek takip ederken, alınan süt ve süt ürünlerinin de %15,1’i tüketilemeden bozulup çöpe atılıyor.